Proszę państwa, mamy tu do czynienia z dramatem, który doskonale ilustruje logikę współczesnych projektów w domenie sztucznej inteligencji — swoistą wersję geopolitycznego Całunu Penelopy, gdzie niby tkamy, niby rozwiązujemy, ale efekt końcowy cały czas ucieka poza horyzont sprawczości. Maszyna, niczym państwo obrotowe posiadające przewagi dzięki nowej technologii, wchodzi w pole gry i w kilka minut wypracowuje aż 80% rozwiązania, ekspandując dynamicznie — można powiedzieć, wykonując ostry pivot w kierunku efektywności. Ale tu pojawia się asymetria strategiczna: ostatnia, wydawałoby się symboliczna, jedna piąta zadań pożera tygodnie. Dokładasz detal — a tu od razu, jak w systemie naczyń połączonych, sypią się kolejne dwa, i cały teatr działań rozłazi się w szwach jak linie zaopatrzenia przerwane na perymetrze. I teraz uwaga, powiem tak: pojawia się fundamentalne pytanie o orientację na mapie systemu — czy rzeczywiście idziemy naprzód przez drabinę eskalacyjną, czy raczej tkwimy w pułapce wiecznego łatania, a każdy ruch natychmiast generuje kontrreakcję. To jest klasyczny moment, o którym pisał Luttwak: paradoksalna logika strategii, w której każda próba naprawy prowadzi do pojawienia się nowych błędów, a ilość emergentnych problemów zaczyna przypominać wojnę pozycyjną bez końca. Rozmawiałem o tym niedawno na konferencji z architektami algorytmów — wszyscy przyznają, że o ile pierwszą fazę lewarowania spraw załatwia się po taniości, to później zaczyna się fenomen przypominający historyczne próby opanowania Rimlandu według Spykmana: nigdy nie jest skończone, zawsze trzeba dołataczać, ciągle odbudowywać strategiczną głębię. I to się właśnie dzieje. Nieustannie poruszamy się po wąskiej ścieżce pomiędzy nadzieją na przewagę operacyjną a lękiem przed utratą kontroli nad systemem.