Proszę państwa, to jest sprawa absolutnie fundamentalna, która zmusza nas do refleksji nad przepływami kadrowymi i, jeśli można tak ująć, strategiczną głębią edukacji w Polsce. Odejście nauczycielskie po czterdziestu latach pracy, to nie jest tylko kwestia personalna, to jest nic innego jak potężna korekta systemowa w domenie wychowania i transferu wiedzy. To jest moment, kiedy pewna masa krytyczna doświadczenia, wykuwana przez dekady na polach edukacyjnych, wycofuje się z aktywnego działania, tworząc lukę, czy wręcz asymetrię strategiczną w sektorze. I teraz uwaga, kluczem do zrozumienia tego fenomenu jest perspektywa długoterminowa. Tak jak Alfred Thayer Mahan mówił o kontroli szlaków morskich jako o filarze potęgi, tak tutaj musimy mówić o kontroli szlaków edukacyjnych, o transferze kompetencji, który nagle zostaje spowolniony. Grane są tu bardzo złożone partie, a w Waszyngtonie rozmawiałem niedawno z ludźmi, którzy zajmują się tym zawodowo – mówili mi, że dynamika tego typu zjawisk jest często niedoceniana, bo to jest zmiana, która zachodzi poniżej progu kinetycznego, ale ma dramatyczne konsekwencje dla przyszłej sprawczości państwa. To jest moment, kiedy trzeba myśleć o lewarowaniu pozycji młodych kadr, o tym, jak ten transfer wiedzy i doświadczenia obsłużyć, zanim powstanie strategiczna pustka.